Katastrofalno stanje građevinske industrije - svaka četvrta firma u stečaju

Pod uticajem svetske ekonomske krize, sve ozbiljnijeg nedostatka privatnih investicija, tradicionalno manjeg obima posla u zimskom periodu i ledenog talasa koji je u februaru zahvatio Srbiju, građevinska industrija nalazi se u najtežem stanju od 2002. godine.

Sektor građevinarstva i industrije građevinskog materijala Unije poslodavaca Srbije obaveštava javnost da je prema najnovijim podacima i stanju na terenu ukupan obim radova i prometa u građevinskoj industriji u januaru i februaru 2012. dostigao minimum u poslednjih 10 godina (od 2002. do danas).

Poseban problem predstavljaju i narasli dugovi prema kooperantima, dobavljačima građevinskog materijala, sektoru usluga i brojna potraživanja koja su zbog propasti mnogih preduzeća sa kojima su građevinske kompanije radile ostala nenaplativa. Trenutno je oko 165 000 ovakvih potraživanja koje građevinske kompanije u Srbiji imaju u svojim bilansima. Zbog ovakve situacije i nagomilanih dugova preti opasnost da na osnovu Zakona o stečaju veliki broj srednjih i velikih građevinskih firmi do kraja 2012. godine ode u stečaj. Mnoga preduzeća zadužena kod banaka ne uspevaju da naplate svoje dugove i kašnjenja u otplati kredita i zatezne kamate iz dana u dan rastu.

Ukupan broj registrovanih firmi u građevini trenutno je 8926, a gotovo 24% njih ima privremenu obustavu rada ili je u stečaju. U odnosu na april 2011. godine zatvoreno je čak 2539 građevinskih firmi. Broj zaposlenih u građevinskoj industriji trenutno iznosi 72405.

Posledice koje je izazvao ledeni talas u građevinarstvu biće dugoročne jer je i onih 40 % građevinskih kapaciteta angažovanih u zimskom periodu u proteklih mesec dana bilo zaustavljeno i mnoga preduzeća koja su prekinula radove imaju problem da blagovremeno izmire obavezu plaćanja PDV-a državi unapred za građevinski materijal preuzet od isporučilac, što produbljuje krizu i u sektoru industrije građevinskog materijala.

Dodatnu teškoću predstavlja i činjenica da građevinska preduzeća koja su radila u smanjenom obimu tokom januara, a u većem delu februara u potpunosti obustavila rad, neće biti u mogućstvu da na vreme isplate februarske zarade sa porezima i doprinosima svojim zaposlenima sa izuzetkom nekoliko velikih kompanija koje imaju određena sredstva sačuvana u rezervi.

Pored opisanog stanja, izdavanje građevinskih dozvola i prekomerna administracija prilikom investiranja u izgradnju različitih objekata i dalje u značajnoj meri otežavaju mogućnosti za oporavak građevinske industrije i privlačenje što većeg broja investitora iz zemlje i sveta.

Takođe, siva ekonomija u oblasti tzv. niskogradnje i gradnje malih objekata (kuće i drugi objekti površine do 400 kvm) je sve primetnija širom Srbije. U nekim gradovima se na jedno legalno prijavljeno gradilište pojavljuju dva nelegalna na kojima nema nikakvih oznaka. Građevinske kompanije koje posluju legalno pozivaju Građevinsku inspekciju da većom kontrolom na terenu češće proverava neprijavljena gradilišta i tako smanji sivu ekonomiju u grani građevine, ali istovremeno suzbije rad na crno i spreči povrede i gubitak ljudskih života na nelegalnim gradilištima. (Economy.rs, 23. februar 2012.)